Nakładem wydawnictwa Codex Group wydana została książka Andrzej Kratiuk we wspomnieniach przyjaciół.

Publikacja ukazuje się w pięć lat po śmierci Andrzeja, który odszedł od nas 15 lutego 2021 roku. Treść książki, to 50. wspomnień przyjaciół, współpracowników, członków rodziny, licealnych koleżanek Andrzeja. To także teksty publicystyczne i niezwykła dokumentacja ikonograficzna: zdjęcia Andrzeja od dzieciństwa do czasów Jego dojrzałej aktywności zawodowej i społecznej. Pomiędzy fotografiami znalazły się zdjęcia poruszające: Andrzeja z Małgosią, Jego przedwcześnie zmarłą żoną.Ze wspomnień przyjaciół, tekstów publicystów i przywołanych w publikacji publicznych wystąpień Andrzeja otrzymujemy wizerunek człowieka, którego życiową drogę wyznaczają pasje. W czasach licealnych sport i zespół muzyczny, podczas studiów na SGH (wówczas SGPIS), na Wydziale Handlu Zagranicznego, działalność w ruchu studenckim. Przypomnijmy, że Andrzej był działaczem w macierzystej uczelni, krótko szefem komisji spraw zagranicznych Rady Naczelnej ZSP, wreszcie charyzmatycznym przewodniczącym Rady Okręgowej w Warszawie. Należał do pokolenia odnowionego Zrzeszenia Studentów Polskich, które w trudnych warunkach lat osiemdziesiątych starało się kontynuować misję służby środowisku studenckiemu i akademickiemu w Polsce, o czym ciekawie wspomina Antoni Dragan.  Do najzupełniej niezwykłych aktywności Andrzeja dołączyć należy Jego doświadczenie jako samorządowca – był przewodniczącym rady mieszkańców kultowego studenckiego osiedla Przyjaźń na Jelonkach. Po studiach zostaje asystentem u profesora Andrzeja Całusa, promotora pracy doktorskiej Józefa Oleksego, ale kariera naukowca nie pociąga go: kończy studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim i zakłada kancelarię prawną.

Okładka Tygodnika „Razem” zapowiadająca wywiad z Andrzejem z 23 lipca 1989 roku pt. „Los czarodzieja”. Lead: „Nie drżę na myśl, co się stanie , kiedy ktoś weźmie mnie na celownik„. (Archiwum prywatne). 

Wspomnienia przyjaciół Andrzeja to nie tylko przywołane naszej pamięci biograficzne fakty. To przede wszystkim barwny witraż Jego zawodowej i społecznej aktywności. Uznanie dla Jego talentów jako prawnika z powodzeniem współprowadzącego kancelarię prawną (w książce wspomnienia współpracowników z kancelarii, w tym prof. Andrzeja Całusa i prof. Andrzeja Janika, ale także szefowej sekretariatu – Mirelli Boreckiej, czy teksty Ryszarda Kalisza, Józefa Palinki i Wojciecha Kaczorowskiego, ukazujące prawnicze talenty Andrzeja). Aktywność jako menedżera i przenikliwego analityka nowej gospodarczej rzeczywistości (wspomnienia Wiesława Kaczmarka, Ludwika Klinkosza czy Sławomira Lachowskiego). Wreszcie, to co stało się wielkim wymiarem życia Andrzeja, i przewija się we wszystkich wspomnieniach znajdujących się w książce – Jego aktywność społeczna, niesienie pomocy ludziom w potrzebie, przede wszystkim chorym onkologicznie. Andrzej – po śmierci Małgosi, sam ciężko doświadczony przez los, angażuje się w tworzenie instytucji wspomagających polską onkologię (wspomnienie prof. Cezarego Szczylika i prof. Gabriela Wcisło). Jego energia wspomaga również inne projekty związane z medycyną – wystarczy przypomnieć wsparcie Andrzeja dla pracy prof. Henryka Skarżyńskiego w tworzeniu unikatowej placówki Światowego Centrum Słuchu w Kajetanach, o czym Henryk Skarżyński pisze w swoim wspomnieniu.

Kajetany są też dobrą ilustracją współpracy między Andrzejem a Józefem Oleksym – premierem i marszałkiem Sejmu RP, jedną z najważniejszych historycznych postaci wywodzących się z ruchu studenckiego, twórcą ruchu młodych pracowników nauki, afiliowanego przy SZSP.  Związki Andrzeja i Józefa nie sprowadzały się przy tym do współdziałania w przedsięwzięciach tak ważnych jak chociażby Światowe Centrum Słuchu Kajetanach. Mimo różnicy dwóch pokoleń łączyła ich niezwykła przyjaźń, datująca się od czasu, kiedy Andrzej rozpoczął studia w SGPiS. Głębię tej przyjaźni opisuje w książce Maria Oleksy – we wspomnieniu, opatrzonym prostym, ale jakże znaczącym tytułem – Byliśmy razem.  

Nie sposób nie wspomnieć o aktywności i pracy Andrzeja na rzecz Fundacji Porozumienie bez barier Jolanty Kwaśniewskiej, gdzie Andrzej był przewodniczącym Rady Fundacji. We wspomnieniu Pierwszej Damy RP, Andrzej przedstawiony jest jako człowiek czynu, bezinteresowny pasjonat wspierania społecznych inicjatyw, przyjaciel.

Nie sposób także pominąć zamieszczonych w książce dwóch tekstów publicystów: Wojciecha Czuchnowskiego – Próbowali go złamać i wywiadu Roberta Walenciaka z Przeglądu z 4 grudnia 2011 roku – Trałowanie.

Książka w zamyśle ma być trwałym znakiem pamięci o Andrzeju. Jest zbiorem wspomnień ludzi, którzy się z nim zetknęli, którzy z nim współpracowali, których wspierał, obdarzał przyjaźnią i zaufaniem. Jest wreszcie książka galerią postaci wyrosłych z ruchu studenckiego, świadectwem jego żywotności. Andrzej w tej niezwykłej galerii należy do postaci wybitnych. Podkreśla to Aleksander Kwaśniewski, który dał wprowadzenie do książki, opatrując je słowem – Niezastąpiony.

Mój tekst o książce poświęconej Andrzejowi nie jest recenzją. Jest podziękowaniem dla wszystkich, którzy przyczynili się do jej powstania. Jest także ważnym – tak myślę – obrazem historii polskiego ruchu studenckiego. Andrzej Kratiuk należy do najlepszych kart tej historii.

Ireneusz Nawrocki      

Andrzej Kratiuk we wspomnieniach przyjaciół, zespół redakcyjny Ireneusz Nawrocki, Wojciech Jędrzejewski, Leszek Kamiński, Tadeusz Sawic, Codex Group, Warszawa 2026