,,Nic nie wiemy na pewno” to tytuł ostatniej premiery Teatru Ósmego Dnia. To właśnie ten tytuł odnosi się do całych sześćdziesięciu lat istnienia teatru.  

 ***

   Nic nie wiemy na pewno  jest wyznaniem/wyzwaniem, w pewien sposób prowokacyjną podróżą  teatralną  po dawniejszych realizacjach ,ale także propozycją spotkania  ze starymi/nowymi problemami. Teatr, który jest dla ludzi (jak deklarują) , jest przecież  także projektem utopijnej teatralnej wspólnoty, a  podróżowanie  realizuje się tutaj jako gatunek konstruujący narrację spektaklu. Już w samym tytule  zawarte jest poniekąd przesłanie kierowane do widza – nic nie wiemy na pewno- ale przecież przetrwaliśmy, a to oznacza przede wszystkim  propozycję podjęcia dialogu – jeszcze raz, wciąż jakby w tych samych, niezmiennie nas dotyczących,  sprawach.

Artyści powracają tu do poprzednich przedstawień, rozpoznawalnych na ogół przez widzów oswojonych z teatrem od lat i tworzących stałą widownię. Przecena dla  wszystkich (1977),  Ach, jakże godnie żyliśmy (1979), Więcej niż jedno życie (1981) , Piołun (1985), Ziemia niczyja (1991), Tańcz póki możesz.(1994)… To czasem scena, cytat dialogu lub monologu, powtórzenie motywu muzycznego czy przejmująco przez Ewę Wójciak śpiewany Walc Miłosza. I kilka rekwizytów: maski hańby  z Sabatu, mały żaglowiec z Piołunu…., walizki, elementy konstrukcyjne ucieczkowych wehikułów i fragmenty scenografii   z Ziemi niczyjej.

Aktorzy powtórnie stają przed widzami jako rebelianci i wizjonerzy, z tych fragmentów tworząc spójną narrację, która dotyczy spraw zasadniczych: godności ludzkiej,  wspólnoty,  wartości, sądu nad rzeczywistością ,Polską, miejscem i powinnością artysty. Postaci, cytaty, wstawki filmowe, teksty kiedyś już wykorzystane tworzą nowy  kontekst wewnętrznego dialogu , jak i dialogu powstającego w odbiorze i reakcjach widowni. To jest ten moment wspólnotowy, tak ważny dla publiczności  tego teatru i jego artystów. To, co było istotą ich niezłomnego trwania w najtrudniejszym czasie, pozwala im i dzisiaj na manifestowanie niezgody na chaos i rozpad , nieprawość  i poniżenie, autorytaryzm. Wierni  ideałom, które ich ukształtowały , kontynuują swoją podróż teatralną ….

Aktorzy tego” kolektywu senioralnego” ( jak sami siebie określają), nie udają młodszych, ich powroty do dawnych doświadczeń nie są sentymentalną podróżą do własnej młodości („młodszości”), są prowadzone w dialektycznym zderzeniu przeszłości i czasu teraźniejszego; ironia i autoironia równoważy patos niektórych scen; groteska pozwala spojrzeć z dystansu, dając  jednocześnie widzowi przestrzeń  (niezależnie od jego wieku i doświadczenia teatralnego) do samodzielnego rozważenia , co wciąż pozostaje dręczącą nas egzystencjalną, polityczną , estetyczną niepewnością naszych doświadczeń w dzisiejszej rzeczywistości . Uparcie próbują nas zorganizować „po dobrej stronie mocy” . I tak od 50 lat.

Ten spektakl powstał w roku 2025 (premiera w grudniu) w ramach obchodów jubileuszu 60-lecia istnienia Teatru 8 Dnia i 50-lecia pracy artystycznej tego samego zespołu aktorskiego, który tworzą: Ewa Wójciak, Tadeusz Janiszewski, Marcin Kęszycki, Adam Borowski.

Scenariusz i reżyseria: zespółpolska

Elżbieta Kalemba-Kasprzak

________________________________

Elżbieta Maria Kalemba-Kasprzak –  literaturoznawczyni dr hab. nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny i kierownik Katedry Dramatu, Teatru i Widowisk Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu . Aktorka w zespole Teatru Ósmego dnia w latach 1967-1971

 

 ***

   ,,Nic nie wiemy na pewno” to tytuł ostatniej premiery Teatru Ósmego Dnia. To właśnie ten tytuł odnosi się do całych sześćdziesięciu lat istnienia teatru. Od początku w poezji i w dramacie Teatr Ósmego Dnia nic nie wiedział na pewno. Ciągle szukał, najpierw w swojej młodości, a potem w coraz większym doświadczeniu. Kiedy zapytaliśmy w „Maracie Sadzie” – ,,Maracie, co się stało z naszą rewolucją? Maracie, my nie chcemy już czekać na jutro. Maracie, my wciąż jesteśmy najbiedniejszym stanem. I dzisiaj chcemy widzieć obiecaną zmianę”, to pytanie zostało w teatrze na zawsze. Właśnie poddawanie wszystkiego w wątpliwość stało u podstaw ideowego zaangażowania teatru. I wspaniale jest odnajdywać ów młodzieńczy zapał we wszystkich spektaklach. Każda następna premiera była poszukiwaniem odpowiedzi na to najistotniejsze pytanie, oczywiście metaforycznie. Wspaniale, po sześćdziesięciu latach, zetknąć się znów z pełnym  ognia istnieniem teatru. Dobrze, że w moich już bardzo dojrzałych latach, mogę w Teatrze Ósmego Dnia przyglądać się mojemu życiu  i doświadczaniu teatru .

Tomasz Szymański

Tomek Szymański – pośrodku – wizyta Od Nowy w Nurcie.

________________________________

Tomasz Szymański założyciel Teatru Ósmego Dnia i jego szef w latach 1964 – 1968, reżyser i dyrektor Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie od 1990 do 2013 roku.
 

 ***

Spektakl

Nic nie wiemy na pewno

Premiera:6 grudnia 2024, Poznań
Realizacja zespołowa – Kolektyw senioralny w składzie: Ewa Wójciak, Adam Borowski, Jacek Chmaj, Tadeusz Janiszewski, Marcin Kęszycki
Muzyka:  Arnold Dąbrowski, Lidia Zielińska (fragmenty muzyki ze spektaklu „Ziemia niczyja”)
Realizacja świateł:  Piotr Najrzał
Realizacja dźwięku:  Jakub Staśkowiak
Występuje Kolektyw senioralny w składzie:  Ewa Wójciak, Adam Borowski, Tadeusz Janiszewski, Marcin Kęszycki

Strona Teatru